Voorbeelden uit de praktijk

Plaagdieren in en om de stal: gevaarlijk en duur

Ratten, muizen, vliegen, iedere veehouder heeft er wel eens mee te maken.

Hoewel een ondernemer veel baat kan hebben bij een goede opzet en uitvoering van een ongediertebestrijdingsplan, staat dit helaas vaak niet hoog op zijn agenda. Plaagdieren kunnen bijvoorbeeld ziekten overbrengen, brand veroorzaken en een behoorlijke financiële schadepost teweegbrengen. In dit artikel, aandacht voor ratten en muizen.

Even voorstellen
De drie meest voorkomende knaagdieren op veehouderijbedrijven zijn de zwarte rat, de bruine rat en de huismuis. De zwarte rat is –evenals de huismuis- een goede klimmer en houdt van droge plekken zoals spouwmuren en andere beschutte plaatsen, zoals de isolatie in het plafond. De bruine rat klimt minder goed, zwemt uitstekend en houdt meer van een vochtige omgeving. Knaagdieren moeten knagen om hun tanden kort te houden. Anders dan bij mensen zouden de tanden van knaagdieren doorgroeien wanneer er niet geknaagd zou worden, met de dood als gevolg. Knaagdieren hebben een aantal primaire levensbehoeften: een schuilplaats waar ze veilig zijn voor hun natuurlijke vijand, warmte en voedsel. Wanneer deze factoren aanwezig zijn, zullen ze snel over gaan tot voortplanting. De vrouwtjes van deze drie soorten kunnen tientallen nakomelingen per jaar krijgen. Ratten zijn uiterst schuwe, wantrouwige en voorzichtige dieren. Hierdoor kan het enige tijd duren voordat de aanwezigheid van knaagdieren wordt vastgesteld. Naast het signaleren van levende exemplaren, kan aanwezigheid worden vastgesteld aan de hand van sporen zoals keutels, knaag- en vraatschade en smeersporen (vet van de buik).

Waarom zijn ratten en muizen gevaarlijk en duur?
Ter illustratie een drietal redenen waarom knaagdieren in en om de stal onwenselijk zijn:

  • Ze eten mee. Plaagdieren eten veelal mee van het veevoer. Een volwassen rat eet ongeveer 15-20 gram per dag. Bij een rattenplaag met zo’n 1.500 ratten betekent dit al 30 kg voer per dag! Op jaarbasis is dit 11.000 kg. Een muis eet slechts 4 gram voer per dag maar het gaat dan vaak om grotere aantallen dieren dan bij ratten. Daarnaast bevuilen ratten en muizen het voer met uitwerpselen en urine.
  • Ze knagen aan isolatiematerialen, aan elektriciteitskabels (hierdoor ontstane kortsluiting kan ook leiden tot brand), aan leidingen (lekkage en vervuiling), aan zakgoed en alle andere materialen waar ze hun tanden in kunnen zetten.
  • Ze brengen ziektekiemen over. Ratten en muizen kunnen allerlei virussen en bacteriën bij zich dragen en verspreiden, zoals Salmonella, Campylobacter, Toxoplasma of de ziekte van Weil. Dit is een risico voor zowel de diergezondheid als de volksgezondheid. Een aantasting van diergezondheid en daarmee een verslechtering van de productiekengetallen en de aangescherpte regels voor antibioticagebruik zijn extra redenen om plaagdierbeheersing op te pakken.

Als alle schadekosten worden meegerekend is bestrijding uiteindelijk duurder dan preventie. Plaagdierbeheersing werkt het beste volgens de principes van Integrated Pest Management (IPM) waarbij preventie integraal deel uitmaakt van de bedrijfsvoering. Kennis inzake leefwijze en ontwikkeling van knaagdieren, zowel bij de ondernemer als bij de ongediertebestrijder is hierbij onmisbaar. Ongediertebestrijdingsbedrijven die in het bezit zijn van het KAD-Keurmerk werken op basis van IPM en worden hierop getoetst.

MDV thema Diergezondheid
In het thema Diergezondheid zijn punten te behalen voor ongediertebeheersing. Specifiek zijn nu een ongediertepreventieplan en verharding om de stal als maatregelen opgenomen.

TIPS
Het is verstandig bij de bouw van een stal al rekening houden met het weren van ratten en muizen. Ook preventie is belangrijk, want voorkomen is altijd beter dan bestrijden:

 

Maak een gladde strook in de buitenmuren (bijv. metaal of glad kunststof) van 15 cm op een hoogte van ca. 1 meter, zodat dieren niet omhoog kunnen klimmen. Ratten en muizen klimmen moeiteloos een ruwe stenen muur op maar niet over gladde verticale stukken.

 

Geen kieren van groter dan 0,5 cm. in buitenwanden en maak deuren en ramen volledig afsluitbaar (een ruimte met de diameter van een balpen is al voldoende om een muis door te laten).

 

Zorg voor 2 meter verharding om de stal en houdt deze helemaal vrij, dus geen begroeiing en ook geen opslag van stenen of andere materialen. Zo hebben plaagdieren geen schuilmogelijkheden.

 

Sluit alle opslagen voor voer hermetisch af en ruim voerresten altijd direct op, maak ook de voerbakken in de dierverblijven regelmatig schoon.

 

Maak ook de openingen in de muren waar kabelgoten doorlopen dicht met onknaagbaar materiaal (geen purschuim maar bijvoorbeeld cement).

 

Zet ook binnen zo min mogelijk materialen tegen de wanden en op de grond, ook zo ontneem je de plaagdieren een schuilplaats.

 

Zorg eventueel voor natuurlijke vijanden, zoals katten (bij voorkeur gecastreerd om nestjes kittens te voorkomen) en maak voorzieningen voor roofvogels.

Terug naar overzicht